Lojistik Maliyeti Soframızdaki Gıdayı ve İhracatı Tehdit Ediyor

Tarımda Türkiye'nin sahip olduğu büyük potansiyelin pandemi sürecinde nasıl zenginliğe dönüştüğünü, Avrupa'da yapılamayan üretimin Türkiye'deki çiftçiler tarafından nasıl gerçekleştirildiğini dün yazdık.

İspanya, İtalya, Yunanistan, Mısır ve daha birçok ülkede üretime dair sorun yaşandığında Türkiye'nin devreye girerek o açığı kapatabilecek güce sahip olduğunun örneklerini gördük. Ancak, sadece açığı kapatmak veya diğer ülkelerin yarattığı boşluktan yararlanarak bir yere varılamaz. Dönemsel olarak elde edilen bu başarıların kalıcı olması için sadece tarla boyutunu, yüksek girdi maliyetlerini, fiyatları değil, lojistik, pazarlama, markalaşma ve daha birçok yönüyle tarımın ele alınması gerekiyor.

Zamanla yarışılıyor
Özellikle son dönemde lojistik konusunda çok büyük sorunlar yaşanıyor. Sadece tarım ve gıdada değil genel anlamda ihracatta sorunlar var. Fakat tarım ve gıdadaki sorunun boyutları çok daha büyük. Çünkü bu ürünlerin hasat dönemi, hasattan sonra ürünün tüketiciye ulaştırılması hep zamanla yarış içerisinde yapılıyor. Bir günlük aksama ürün heba olmasına neden olabiliyor.

Yurtiçinde üretim alanları tüketim merkezlerinden uzaklaştıkça lojistik maliyeti artıyor. Bugün köprü ve otoyol fiyatları bile tükettiğimiz tarım ve gıda ürünleri üzerine önemli bir maliyet bindiriyor. Otoyollardan veya köprülerden geçmesek bile dolaylı bir para ödüyoruz. Yetmiyor yediğimiz içtiğimiz gıdalar üzerinden ayrıca bir ödeme yapıyoruz.

Asıl büyük sorun ihracatta yaşanıyor. Konteyner bulunamıyor, Avrupa'nın belli başlı limanlarına konteyner gemileri gidemiyor. Kiralar, her geçen gün ciddi oranda artıyor. Yaş meyve ve sebzede özellikle zamanla yarışılıyor. Bu nedenle uçak kargo önemli. Türk Hava Yolları bu konuda önemli başarılar da elde etti. Ancak tek başına yeterli olmuyor.

Avrupa'nın 5 önemli limanına girilemiyor
Lojistik denilince en önemlisi liman. Ürününüzü deniz yoluyla taşıyacağınız limanlar. Türkiye, bugün Avrupa'nın en önemli 5 limanına doğru dürüst giremiyor. Bu konuları yakından takip eden, genç kuşağın başarılı ihracatçılarından Cemil Gökçen, İzmir Ticaret Odası Gıda İmalat Meslek Komitesi Başkanı. Cemil Gökçen, olmazsa olmaz 5 liman sayıyor; Felixstove (İngiltere), Antwerp (Belçika), Rotterdam (Hollanda), Hamburg ve Bremerhaven (Almanya).

Bu limanların önemini ve Türkiye'nin neler yapması gerektiğini Cemil Gökçen şu sözlerle anlatıyor: "Bu limanlar sadece bulundukları ülke için değil, serbest dolaşım olması nedeniyle tüm Avrupa Birliği için ithalat kapılarıdır. Örneğin; limanı olmayan Avusturya malını isterse Almanya isterse Hollanda üzerinden çeker. Kuzey Fransa, Belçika üzerinden çeker. Ya da Almanya’nın batısında olan bir ithalatçı, malını Almanya limanları üzerinden değil, Hollanda ya da Belçika limanları üzerinden ithal edebilir.

Ayrıca, sadece bu limanlarda büyük demiryolu ağları bulunur. Avrupa'nın en ücra köşelerine bile bu limanlardan kolayca ve Türkiye'den tır ile göndermekten çok daha uyguna konteyner gönderilebilir. Türkiye sadece kendine ait konteyner filosu yapmamalı buna ek olarak Avrupa Birliği içinde de tren yolu taşıması yapan firmalar ile anlaşıp, kendi mallarını gönderebilmelidir. Eğer Antalya’dan tropikal meyve gönderilecek ise, Antalya limanına gelen giden gemilerin sayısı arttırılmalı ve mallar Mersin ya da İzmir'e gönderilmek zorunda bırakılmamalıdır."

Konteyner fiyatı 500 dolardan 3 bin dolara çıktı
İhracatta sadece üretmenin yeterli olmadığını, ürünü istenilen tarihte, uygun nakliye fiyatı ve sağlıklı bir biçimde de alıcıya teslim etmenin önemine dikkat çeken Cemil Gökçen dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıralıyor:

1- Bu tüm ürünler için geçerli, ancak tarım ve gıda ürünlerinin nakliyeleri daha fazla önem arz ediyor. Çünkü tarım ve gıda ürünlerinin kullanım tarihlerinin, gıda dışı ürünlere göre kısa olması; yaş meyve sebzenin son tüketim tarihi maksimum 15 gün.

2- Gıda ürünlerinin taşımasının hassas, ısı kontrollü, temiz, gıdaya uygun konteynerlerde olması gerekiyor. Donuk ürünler -18 derece, taze meyve ve sebze ve bazı kuru meyveler dönemine göre + 4 derece, diğerleri oda sıcaklığında, ama temiz konteynerlerde taşınmalı.

3- Konteyner içindeki malın çok da pahalı olmaması; 1 tır beyaz eşya, 1 tır mobilya vb. ürünler belki 40-50 bin doların üzerinde olduğu için nakliye 3 bin dolar bile olsa yüzde 10 maliyet eklemiyor. Ama bir konteyner gıda ürünü ortalama 15- 20 bin dolar arası ve 3 bin dolar olan navlun, maliyetleri ciddi olarak arttırıyor.

Küresel konteyner krizi var
4- Son dönemde küresel bir konteyner krizi var. Navlun dediğimiz konteyner taşıma fiyatları çok arttı. Türkiye'nin en çok tarımsal ihracat yaptığı Batı Avrupa limanlarına bir kaç ay önce 500 Euro ile 500 Sterlin arasında konteyner fiyatı verilirken, şimdi bu rakamlar 2 bin Euro, 2 bin Sterlin oldu. Bunun yanında boş ve temiz konteyner bulmak da çok zor. Malınızı göndermek için 3 ile 5 hafta sonrasındaki gemiye sıraya girmeniz lazım.

5- Süveyş Kanalı'ndaki tıkanma ve İstanbul Ambarlı limanında gemi kazası bu taşımalara daha da kötü etki yapacaktır. Türkiye'nin bu konularda yapacak bir şeyi yok.

6- Küresel gemi taşıyıcılarına baktığımızda MSC, Maersk, Hapag, Hamburg Süd, Cosco, ZIM vb. bunlar hep yabancı firmalar ve Türkiye'de muhatap bulmak bile imkansız. Çoğu e-mail ile iletişim kuruyor. İhracatçı siparişleri teslim edemiyor, malının da parasını alamıyor vb. ciddi sıkıntı var.

Neler yapılmalı?
7- Bu sorunu aşmanın bir yöntemi var. Türkiye, nasıl havayollarında eksiği, hatası, noksanı ile Türk Hava Yolları ile bir başarı sağladı ise, benzerini de Arkas ve Turkon ile yapabilir. Bu 2 firma da Türk. Hatta Arkas’ın gemileri bile Türk bandırallı, Turkon yabancı bandıra. Ancak Arkas Akdeniz içine yoğunlaşmış ve sadece Hamburg limanına 1 adet seferi var, çoğu kişi de bilmez. Turkon ise Akdeniz limanları ile Kuzey Amerika’da aktif, Batı Avrupa’da çok az seferi var. Bu 2 firmaya destek verilebilir ise, ihracatçı en azından yabancı gemi firmalarının boyunduruğundan biraz olsun çıkar ve malını zamanında ve uygun navlun ödeyerek ihraç eder.

Özetle, tarım ve gıdada Türkiye'nin sahip olduğu potansiyelinin değerlendirilmesi için üretimin, ihracatın önündeki engellerin kaldırılması gerekiyor. Çiftçinin en büyük sorunu olan yüksek girdi maliyetleri mutlaka ucuzlatılmalı ve çiftçinin para kazanması sağlanmalı. Üretilen ürünün ihracatı için lojistik ile ilgili sorunlar çözülmeli. En basitinden, gıda komitesi varken yine aynı kurumlardan oluşan fiyat istikrar komitesi kurmak yerine lojistik sorunlarını çözecek bir yapı kurulmalı.

Demiryolları devreye alınmalı
Dondurulmuş Gıda Sanayi Derneği Başkanı Murat Bayazit, tarımda işin en önemli boyutlarından birisinin lojistik olduğuna dikkat çekerek bu konuda demiryollarının devreye girmesi gerektiğini söylüyor.

Lojistikte artan fiyatlara dikkat çeken Bayazit şu bilgileri verdi: "Maliyetler çok yüksek ama bunu bir yana bıraktık, konteyner bulmak zor. Türkiye'den Avrupa limanlarına konteyner göndermek çok büyük sorun. Bulamıyoruz, yok. Bu nedenle mutlaka tren hattı ile reefer (soğutuculu) konteyner taşımacılığı yapmamız gerekiyor. Bu çok büyük kolaylık sağlayacaktır. Geçen sene Trakya'dan İtalya'ya denemeler yaptık, başarılı da oldu. Treni mutlaka devreye almamız gerekiyor. Çilekte sezon başlıyor. Kiraz, incir ve diğer ürünlerde artık konteynerdan dolayı gol yememeliyiz. Türk Hava Yolları (Turkish Kargo) denizaşırı ülkelere iyi çalışıyor. Avrupa için de treni devreye sokmak şart. Çin'in kuşak yol projesi önemli. Bizim bu rüzgârdan iyi yararlanmamız gerekir."


Kaynak:Dünya Gazetesi
Ventur Gumruk Musavirligi Tarafından Derlenmistir.

E-Mail ile Paylaş

e-mail ile paylaşımınız başarıyla tamamlanmıştır.

Diğer Haberler


AYDINLATMA VE RIZA METNİ

İşbu Aydınlatma ve Rıza Metni, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“Kanun”) uyarınca, VENTUR GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ ve DANIŞMANLIK LTD. ŞTİ. (“Şirket”) tarafından veri sahiplerinden temin edilen kişisel verilerin ve özel nitelikli kişisel verilerin, işlenmesine ilişkin usul ve esaslara ilişkin olarak işe alım görüşmeleri esnasında veri sahiplerinin aydınlatılması ve aşağıda kapsam ve amaçlarla verilerin işlenmesine ilişkin rızalarının temini amacı ile düzenlenmiştir.

İşbu Aydınlatma ve Rıza Metni’nde kullanılan; “kişisel veri” kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye (Çalışan Adayı’na) ilişkin her türlü bilgiyi, “kişisel verilerin işlenmesi” kişisel verilerin tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle getirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlemi, “özel nitelikli kişisel veri” kişinin (Çalışan Adayı’nın) ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verilerini, ifade eder.

a) Veri Sorumlusu Hakkında Kişisel verileriniz ve işe alım görüşmeleri esnasında tarafımızla paylaşmış olduğunuz özel nitelikli kişisel veriler kapsamına giren verileriniz, Kanun kapsamında aşağıda belirtilen kapsam ve amaçlar ile Şirket tarafından işlenebilecektir. Kanun kapsamında Şirket veri sorumlusu olarak kabul edilmektedir.

b) Kişisel Verilerinizin İşlenme Amaçları Kişisel verileriniz ve işe alım görüşmeleri esnasında tarafımızla paylaşmış olduğunuz özel nitelikli kişisel veriler kapsamına giren verileriniz, Kanun’un 5 ve 6. maddelerinde belirtilen kişisel verilerin işlenmesine ilişkin şartlara uygun olarak işlenmektedir. Kişisel verilerinizin ve işe alım görüşmeleri esnasında tarafımızla paylaşmış olduğunuz özel nitelikli kişisel veriler kapsamına giren verilerinizin işlenmesi amaçları tahdidi olmamak üzere: Şirket’in ve/veya grup şirketlerinin, bağlı şirketlerinin insan kaynakları politikalarının ve operasyonlarının yürütülmesi, insan kaynakları politikalarına uygun şekilde açık pozisyonlara uygun personel teminidir.

c) Kişisel Verilerinizin Aktarılması Kişisel verileriniz ve işe alım görüşmeleri esnasında tarafımızla paylaşmış olduğunuz özel nitelikli kişisel veriler kapsamına giren verileriniz, yukarıda b) bendinde belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi ile sınırlı olmak üzere, Şirket’in grup şirketlerine, bağlı şirketlerine, hissedarlarına, iş ortaklarına, Kanun’un 8. ve 9. maddelerinde belirtilen şartlara uygun olarak aktarılabilecek ve aktarım yapılan bu kuruluşlar tarafından da verileriniz işlenebilecektir.

d) Kişisel Veri Toplamanın Yöntemi ve Hukuki Sebebi Kişisel verileriniz ve işe alım görüşmeleri esnasında tarafımızla paylaşmış olduğunuz özel nitelikli kişisel veriler kapsamına giren verileriniz, bu formun veri sahibi olarak tarafınızca doldurulması ve/veya Şirketimize herhangi bir kanaldan iş başvurusu yapmanız halinde ilettiğiniz bilgi ve belgeler yoluyla toplanmaktadır. Yukarıda belirtilen hukuki sebeplerle toplanan kişisel verileriniz ve işe alım görüşmeleri esnasında tarafımızla paylaşmış olduğunuz özel nitelikli kişisel veriler kapsamına giren verileriniz, Kanun’un 5. ve 6. maddelerinde belirtilen kişisel veri işleme şartları ve amaçları kapsamında bu Aydınlatma ve Rıza Metni’nin b) ve c)bentlerine tabi olarak işlenebilmekte ve aktarılabilmektedir.

e) Kişisel Veri Sahibinin Kanun’un 11. maddesinde Sayılan Hakları Kanun’un 11. maddesi uyarınca veri sahipleri,
• Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme,
• Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
• Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
• Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
• Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme ve bu kapsamda yapılan işlemin kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
• Kanun ve ilgili diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme ve bu kapsamda yapılan işlemin kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
• İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
• Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme
haklarına sahiptir.

Kişisel verilerimin ve işe alım görüşmeleri esnasında tarafınızla paylaşmış olduğum, özel nitelikli kişisel veriler kapsamına giren verilerimin işbu Aydınlatma ve Rıza Metni’nin imza tarihinden itibaren 5 (beş) yıl süre ile Şirket tarafından kurulan ortak veri tabanında, Şirket ve/veya Şirket tarafından tayin edilen veri işleyen tarafından tutulabileceğini, işlenebileceğini, kullanılabileceğini, aktarılabileceğini, aktarım yapılan kişi/kurumlar tarafından da işlenebileceğini, veri sahibi olarak haklarım konusunda, Kanun’un 11. maddesi kapsamında eksiksiz bir şekilde bilgilendirilmiş olduğumu kabul, beyan ve taahhüt ederim.